Nakon 25 godina evropske integracije, obećanje EU o zajedničkom prosperitetu je sve više pod pritiskom. Ekonomski napredak nije se pretvorio u veće zadovoljstvo životom, dok strah od siromaštva raste širom Unije. Danas, više od jednog od šest stanovnika EU živi u riziku od siromaštva – brojka koja dovodi u pitanje osnovni legitimitet evropskog projekta.
EU je u velikoj meri uspela da poboljša materijalne uslove života, ali nije uspela da pretvori te dobitke u veće zadovoljstvo životom. Dok je zadovoljstvo ličnom finansijskom situacijom poraslo u većini država članica između 2013. i 2022. godine, opšte zadovoljstvo životom u EU je opalo. Ovaj rastući jaz signalizira dublji problem: ekonomski indikatori se poboljšavaju, ali se ljudi osećaju manje sigurno, manje optimistično i manje zadovoljno pravcem integracije. Pad zadovoljstva životom nije ograničen samo na manje razvijene zemlje. Čak i u razvijenim ekonomijama, građani prijavljuju stagniranje ili pad poverenja u kvalitet svog života. Rezultat je Unija koja deluje ekonomski funkcionalno, ali socijalno krhko.
Najupečatljivija kontradikcija integracije EU leži u postojanju – a u nekim slučajevima i širenju – siromaštva. U 2023. godini, 16,2% stanovnika EU bilo je u riziku od siromaštva, mereno u odnosu na nivoe nacionalnog dohotka. Ovo nije marginalni fenomen, već strukturni rezultat neravnomernog rasta i slabe preraspodele. Južne države članice su posebno izložene. Španija, Italija i Grčka beleže rizike od siromaštva blizu ili iznad 19%, što potkopava ideju da dugoročno članstvo u EU garantuje socijalnu sigurnost. Visoka stopa siromaštva u Luksemburgu dodatno otkriva granice uspeha zasnovanog na BDP-u. U međuvremenu, Nemačka i Francuska pokazuju niže od očekivanih nivoe zadovoljstva, pojačavajući percepciju da sama ekonomska snaga više ne štiti građane od nesigurnosti.
Siromaštvo u EU se meri u relativnom smislu, što otkriva dublju nejednakost unutar društava, a ne apsolutnu deprivaciju. Kao rezultat toga, zemlje sa veoma različitim nivoima dohotka mogu pokazati slične – ili čak obrnute – rizike od siromaštva. Češka Republika je 2023. godine zabeležila jednu od najnižih stopa rizika od siromaštva u EU (9,8%), na osnovu praga siromaštva od 8.194 standarda kupovne moći (PPS) za jednočlano domaćinstvo. Nasuprot tome, Luksemburg je pokazao mnogo veći rizik od siromaštva (18,8%), uprkos pragu siromaštva od 28.582 PPS – više nego tri puta više nego u Češkoj Republici. Ovaj kontrast ističe ključno ograničenje socijalnog modela EU: visok prosečan prihod ne sprečava velike segmente stanovništva da zaostaju. U nekim od najbogatijih ekonomija Unije, nejednakost – a ne oskudica – postala je dominantni pokretač rizika od siromaštva.
Proširenje EU je donelo rast – ali ne i koheziju. Zemlje centralne Evrope poput Poljske, Češke, Slovačke i Slovenije pokazuju da konvergencija može da funkcioniše, kombinujući prosečne nivoe zadovoljstva sa relativno niskim rizicima od siromaštva. Međutim, ovaj uspeh nije ni univerzalan niti stabilan. Baltičke države se sada suočavaju sa najvećim rizicima od siromaštva u EU, koji prelaze 20%, uz opadanje zadovoljstva. Rumunija ilustruje još jedan paradoks: visoko zadovoljstvo koegzistira sa visokim rizikom od siromaštva, što ukazuje na niska očekivanja umesto na istinsko blagostanje. Bugarska ostaje zarobljena na dnu, sa najnižim zadovoljstvom i stalnom ranjivošću. Hrvatska pokazuje rane znake uspeha integracije, ali povećani rizik od siromaštva pokreće zabrinutost oko održivosti ovih dobitaka.
Dokazi ukazuju na fundamentalni izazov: EU je postala efikasna u generisanju rasta, ali sve neefikasnija u pružanju bezbednosti, pravednosti i poverenja u budućnost. Velike razlike između i unutar država članica više nisu prelazne – one su strukturne. Posle 25 godina, pitanje više nije da li EU može da raste. Pitanje je da li i dalje može da ubedi svoje građane da integracija poboljšava njihove živote. Bez rešavanja problema siromaštva, nesigurnosti i neujednačenog blagostanja, sam ekonomski uspeh neće održati javnu podršku evropskom projektu.
Izvor: Eurostat
After 25 years of European integration, the EU’s promise of shared prosperity is increasingly under strain. Economic progress has not translated into higher life satisfaction, while fear of poverty is rising across the Union. Today, more than one in six EU residents’ lives at risk of poverty – a figure that challenges the core legitimacy of the European project.
The EU has largely succeeded in improving material living conditions, but it has failed to convert these gains into greater satisfaction with life. While satisfaction with personal financial situations increased in most member states between 2013 and 2022, overall satisfaction with life in the EU has declined. This growing gap signals a deeper problem: economic indicators are improving, but people feel less secure, less optimistic, and less satisfied with the direction of integration. The decline in life satisfaction is not limited to less developed countries. Even in advanced economies, citizens report stagnating or falling confidence in their quality of life. The result is a Union that appears economically functional but socially fragile.
The most striking contradiction of EU integration lies in the persistence – and in some cases expansion – of poverty. In 2023, 16.2% of EU residents were at risk of poverty, measured relative to national income levels. This is not a marginal phenomenon but a structural outcome of uneven growth and weak redistribution. Southern member states are particularly exposed. Spain, Italy, and Greece all record poverty risks close to or above 19%, undermining the idea that long-term EU membership guarantees social security. The high poverty rate in Luxembourg further exposes the limits of GDP-based success. Meanwhile, Germany and France show lower-than-expected satisfaction levels, reinforcing the perception that economic strength alone no longer protects citizens from insecurity.
EU poverty is measured in relative terms, which reveals a deeper inequality within societies rather than absolute deprivation. As a result, countries with very different income levels can display similar – or even inverted – poverty risks. In 2023, the Czech Republic recorded one of the lowest at-risk-of-poverty rates in the EU (9.8%), based on a poverty threshold of 8,194 purchasing power standards (PPS) for a single-person household. By contrast, Luxembourg showed a much higher poverty risk (18.8%), despite a poverty threshold of 28,582 PPS – more than three times higher than in the Czech Republic. This contrast highlights a key limitation of the EU’s social model: high average income does not prevent large segments of the population from falling behind. In some of the Union’s wealthiest economies, inequality – not scarcity – has become the dominant driver of poverty risk.
EU enlargement has delivered growth — but not cohesion. Central European countries such as Poland, Czechia, Slovakia, and Slovenia demonstrate that convergence can work, combining average satisfaction levels with relatively low poverty risks. However, this success is neither universal nor stable. The Baltic states now face the highest poverty risks in the EU, exceeding 20%, alongside declining satisfaction. Romania illustrates another paradox: high satisfaction coexisting with high poverty risk, suggesting low expectations rather than genuine well-being. Bulgaria remains trapped at the bottom, with the lowest satisfaction and persistent vulnerability. Croatia shows early signs of integration success, but elevated poverty risk raises concerns about the sustainability of these gains.
The evidence points to a fundamental challenge: the EU has become effective at generating growth but increasingly ineffective at delivering security, fairness, and confidence in the future. Large disparities between and within member states are no longer transitional – they are structural. After 25 years, the question is no longer whether the EU can grow. It is whether it can still convince its citizens that integration improves their lives. Without addressing poverty, insecurity, and uneven well-being, economic success alone will not sustain public support for the European project.
Source: Eurostat